Design is inmiddels een ‘household’ begrip geworden. Dat geldt min of meer ook voor innovatie.  De beelden die ons daarbij te binnen schieten hebben meestal, afhankelijk van voorkeur en interesse-gebied, te maken met producten, grafische ontwerpen, digitale media of, als we wat groter denken, met architectuur. Allemaal zaken die we ons fysiek voor kunnen stellen, kunnen omschrijven, kunnen vastpakken, mee kunnen interacteren of als het heel groot is, omheen kunnen lopen.

In een contemplatieve bui vraag ik me wel eens af wat de toegevoegde waarde is van weer een nieuwe stoel of lamp. De vraag is of dit nu het belangrijkste terrein is waar ontwerpers of de creatieve industrie in moet excelleren.

Hefboomeffect

De afgelopen anderhalve decennia hebben in het teken gestaan van de digitale revolutie. Deze heeft een grote invloed gehad op de ontwikkeling van diensten of product-dienst combinaties, maar ook op de houding en het gedrag van consumenten. Ik ben bijzonder gefascineerd door deze product-dienstcombinaties met een groot hefboomeffect.

De projecten zijn groot en voor veel mensen relevant. Ze worden gekenmerkt door een hoge mate van complexiteit en in mijn overtuiging heb je creativiteit nodig om tot de meest vernieuwende en effectieve oplossingen te komen. Een aantal daarvan zijn goed gelukt, zoals de Belastingdienst online en het elektronisch betalen. Een aantal zitten in een transitiefase, zoals de OV-chipkaart, en er zijn er ook waar nog druk over gedelibereerd wordt, zoals de slimme energiemeter.

Larger than life

Ik noem ze ‘larger than life’ projecten. Deze worden gekenmerkt door het feit dat aan de basis een technologische ontwikkeling staat, het hefboomeffect heel groot is, ze voor een groot deel niet tastbaar zijn en interdisciplinair en het feit dat er publieke en private partijen bij betrokken zijn. Een profiel dus dat op geen enkele manier voldoet aan het klassieke beeld dat we hebben bij design en innovatie.

Toch durf ik te stellen dat het slagen van dergelijke projecten voor een groot deel afhankelijk is van de mate waarin we in staat zijn om een geslaagde user experience tot stand te brengen, oftewel het ontwerp weten af te stemmen op de belangen van de gebruikers. Dit gaat verder dan voldoen aan de randvoorwaarden en het inkleuren van het plaatje. Het consumentenperspectief is bijvoorbeeld continu aan verandering onderhevig, iets waar we als ontwerpers ervaring mee hebben.

JeroenvanErp

Dit onderstreept mijn stelling dat voor succesvolle ‘larger than life’ projecten creativiteit een belangrijke rol speelt. Zelf hebben we onder andere ervaring met het ontwikkelen van een nieuw marktmodel voor de energiewereld, in samenwerking met de Boston Consulting Group. Het resultaat is een nieuw model van samenwerken tussen onder andere de verkopers van energie, de transportbedrijven en partijen die de data beheren. De totstandkoming is een creatief proces geweest en het eindresultaat is een model en een verhaal. Niets tastbaars maar voor de eindverbruikers – het hele Nederlandse volk – maar uiterst relevant.

Het nieuwe model zal er voor zorgen dat fouten bij verhuizen of switchen van leverancier drastisch gereduceerd zal worden. Daarbij zal het model bijdragen aan één van de belangrijkste doelstellingen van de liberalisering van de energiemarkt eind jaren negentig: een verlaging van de energiekosten. Ik voorzie een grote toekomst voor ontwerpers om mee te denken in dergelijke projecten, mits we in staat zijn een beetje uit onze comfortzone te treden.